Ostatnio coraz częściej słyszę od Państwa zapytania dotyczące afazji: „Sąsiadka mówi, że moja córka może mieć afazję, a co to jest? Czym się objawia? Czy jest to uleczalne?”, dlatego postanowiłam napisać o tym zaburzeniu kilka słów. Afazja u dzieci to zaburzenie mowy występujące na skutek uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Polega na utracie zdolności rozumienia słów i /lub tworzenia wypowiedzi. W zależności od przyczyny dysfunkcji mózgu mamy do czynienia z różnymi typami afazji.
Rodzaje afazji:
Afazję u dzieci dzieli się na dwa główne rodzaje:
1. Afazja rozwojowa (wrodzona) – zaburzenia mowy wynikają z wrodzonego uszkodzenia mózgu w okresie okołoporodowym lub w pierwszych miesiącach życia. Mowa u dziecka od początku nie rozwija się prawidłowo.
2. Afazja nabyta – następuje wskutek uszkodzenia mózgu najwcześniej w wieku 2 lat, kiedy dziecko zaczyna komunikować się z większym zrozumieniem. Z afazją nabytą mamy do czynienia, gdy rozwój mowy u dziecka przebiegał prawidłowo aż do momentu uszkodzenia mózgu.
Typy afazji:
Afazję dodatkowo możemy podzielić na kilka typów:
- motoryczna (ruchowa, ekspresyjna, afazja Broca) – dziecko ma problemy z mówieniem;
- sensoryczna (czuciowa, impresyjna, afazja Wernickego) – zaburzenia dotyczą rozumienia słów;
- mieszana (czuciowo-ruchowa) – dotyczy zarówno mówienia, jak i rozumienia słów;
- nominacyjna – charakteryzuje się trudnością w używaniu nazw;
- globalna (całkowita) – całkowity brak możliwości rozumienia mowy i zdolności mówienia.
Zaburzenia mowy u dzieci mogą być spowodowane stanami zapalnymi po infekcji bakteryjnej lub wirusowej, zapaleniem ślinianek przyusznych, padaczką, chorobami układu sercowo-naczyniowego, chorobami endokrynologicznymi. Jednak do najczęstszych przyczyn afazji u ludzi należą: udar mózgu, guzy mózgu czy urazy czaszkowo-mózgowe.
W przypadku afazji dziecięcej niezwykle ważna jest szeroka diagnostyka uszkodzenia mózgu. Wykorzystuje się tu takie badania, jak rezonans magnetyczny, tomografie komputerową, EEG, EKG. Lekarz powinien dodatkowo zbadać sprawność motoryczną dziecka i przeprowadzić wywiad rodzinny w kierunku chorób współistniejących.
Afazja rozwojowa u dzieci jest rozpoznawana po ukończeniu 6. roku życia. W przypadku wcześniejszych problemów z mową mamy do czynienia z jej niedokształceniem o danym typie afazji. Należy sprawdzić, czy afazja u dziecka ma podłoże sensoryczne – czy dziecko ma problemy z rozumieniem słów i wypowiedzi, przez co komunikacja jest utrudniona, czy też podłoże motoryczne – rzeczywiste problemy z wypowiadaniem się. U dzieci z afazją można zaobserwować także deficyty uwagi, problemy z czytaniem i pisaniem, problemy z pamięcią i koncentracją, a także pewne trudności behawioralne.
W leczeniu afazji dziecięcej najważniejsza jest rehabilitacja i terapia logopedyczna. Dziecko z afazją powinno znajdować się pod stałą opieką neurologiczną, fizjoterapeutyczną, logopedyczną i psychologiczną. Rokowania w przypadku afazji są kwestią indywidualną.
